აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტმა ფედერალურ სასამართლოს განუცხადა, რომ დიდი ენობრივი მოდელების ტექსტებზე წვრთნა, ზოგადად, მართლზომიერი გამოყენების ფარგლებში ექცევა — ამით მხარი დაუჭირა OpenAI-სა და Microsoft-ს The New York Times-ისა და ათობით სხვა გამომცემლისა და ავტორის მიერ წამოწყებულ საავტორო დავაში.
მთავრობის მოსაზრება — Statement of Interest — 1 სექტემბერს შევიდა ნიუ-იორკის სამხრეთ ოლქის ფედერალურ სასამართლოში და ეხება გაერთიანებულ საქმეს In re OpenAI, Inc. Copyright Infringement Litigation (MDL No. 25-md-3143), რომელსაც მოსამართლე სიდნი სტაინი განიხილავს — ამის შესახებ იუწყებიან სასამართლო ჩანაწერები და საქმეს გაცნობილი იურიდიული მიმომხილველები. დოკუმენტი 28 U.S.C. § 517-ის საფუძველზეა შეტანილი: ეს მექანიზმი ფედერალურ უწყებას საშუალებას აძლევს, სამართლებრივი პოზიცია დააფიქსიროს საქმის მხარედ გახდომის გარეშე — მას სავალდებულო ძალა არ გააჩნია, თუმცა აჩვენებს, რა მიმართულებით სურს ადმინისტრაციას კანონის განვითარება, სანამ საქმე შემაჯამებელ გადაწყვეტილებამდე მივა.
„ტრანსფორმაციული — და ისიც შთამბეჭდავად“
დოკუმენტის მიხედვით, დაცული სტატიების კოპირება მოდელის წვრთნისთვის თავად ორიგინალი ნაწარმოებებისგან „განსხვავებული სახისა და ხასიათის გამოყენებაა“, რადგან წვრთნის პროცესი ტექსტს სტატისტიკურ და ენობრივ კავშირებად გარდაქმნის, ნაცვლად იმისა, რომ იგი უბრალოდ მკითხველისთვის აღწარმოოს. ადრინდელ სასამართლო გადაწყვეტილებებზე დაყრდნობით, დეპარტამენტმა ეს პროცესი შეაფასა როგორც „ტრანსფორმაციული — და ისიც შთამბეჭდავად“.
უწყებამ ასევე უარყო ზოგიერთი უფლებამფლობელის მიერ წამოწეული „ბაზრის განზავების“ თეორია, რომლის მიხედვითაც AI-ის მიერ გენერირებული ტექსტი გამომცემლებს აზარალებს მხოლოდ იმით, რომ იგივე ჟანრში კონკურენციას უწევს ადამიანის მიერ დაწერილ ნაწარმოებებს, კონკრეტული მონაკვეთების კოპირების გარეშეც კი. დეპარტამენტმა მართლზომიერი გამოყენების მეოთხე კრიტერიუმის ეს განმარტება „ღრმად მცდარად“ შეაფასა და აღნიშნა, რომ მოდელის მიერ გენერირებული შედეგები წვრთნის პროცესისგან ცალკე უნდა შეფასდეს უზენაესი სასამართლოს Warhol-ის საქმეზე დამყარებული პრეცედენტის მიხედვით, ხოლო „განზავების“ არგუმენტებმა შესაძლოა საავტორო დაცვის ფარგლები თავად გამოხატულების ნაცვლად იდეებსა და სტილზეც გაავრცელოს.
ეროვნული უსაფრთხოების არგუმენტი
დოკუმენტი ეყრდნობა ადმინისტრაციის AI პოლიტიკას, მათ შორის 2025 წლის იანვრის აღმასრულებელ ბრძანებასა და 2026 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ხელოვნური ინტელექტის ეროვნული პოლიტიკის ჩარჩოს, და აცხადებს, რომ წვრთნის მონაცემებზე ლიცენზიის მოთხოვნა დიდი ენობრივი მოდელების ბაზარს რამდენიმე კარგად დაფინანსებული კომპანიის ხელში მოაქცევდა და შეასუსტებდა აშშ-ის კონკურენტუნარიანობას. ეს პირველი შემთხვევაა, როცა ფედერალურმა მთავრობამ ოფიციალურად გამოხატა პოზიცია მართლზომიერი გამოყენების საკითხზე, რომელიც OpenAI-ის საავტორო დავების ცენტრშია — ეს იგივე საკითხი ცენტრალურია Anthropic-ისა და Meta-სა და სხვა ლაბორატორიების წინააღმდეგ მიმდინარე ცალკეულ სასამართლო პროცესებშიც.
დოკუმენტი ისეთ საქმეში შევიდა, რომელიც უკვე პროცედურულადაც დაიძაბა: გამომცემლებმა ცალკე მოსთხოვეს სასამართლოს, OpenAI-სთვის სანქცია დაეკისრებინა მტკიცებულებათა გამოვლენის (discovery) პროცესში დაშვებული ხარვეზების გამო. თავად მართლზომიერი გამოყენების საკითხი, მათ შორის ის, თუ რით განსხვავდება ეს AI-ის შემთხვევაში ადრინდელი კოპირების დავებისგან, უფრო დეტალურადაა განხილული ადრინდელ ახსნა-განმარტებით სტატიაში. მოსამართლე სტაინს შემაჯამებელი გადაწყვეტილება ჯერ არ გამოუტანია.