ქართველმა ხელოვნური ინტელექტის პოლიტიკის ექსპერტმა, ლუკა ბეგიაშვილმა, 29 ივნისს UNESCO-ს გლობალური AI ეთიკისა და მმართველობის დაკვირვების ობიექტზე გამოაქვეყნა ხელოვნური ინტელექტის რეგულაციისა და მმართველობის განვითარების ეტაპობრივი სამოქმედო გეგმა საქართველოსთვის.
ავტორი ეყრდნობა UNESCO-ს AI Readiness Assessment Methodology-ს მონაცემებს, რომელიც საქართველოს AI-მმართველობის „ფუნდამენტური ეტაპის“ ქვეყნად განიხილავს: არ არსებობს ეროვნული AI სტრატეგია, AI-სპეციფიკური კანონმდებლობა, ან ფორმალური მარეგულირებელი ორგანო. ამჟამად ეს პასუხისმგებლობა სამ უწყებაშია გაფანტული — ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, საქართველოს ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტო და ციფრული მმართველობის სააგენტო.
ოთხი ეტაპი — ხედვით დაწყებული
სამოქმედო გეგმა თანმიმდევრულ, ეტაპობრივ მიდგომას გვთავაზობს:
- I ეტაპი — ეროვნული ხედვა: AI-ის თეთრი წიგნის შემუშავება, სადაც განისაზღვრება, რა როლი უნდა ითამაშოს ხელოვნურმა ინტელექტმა ქვეყანაში — ნებისმიერი მმართველობითი სტრუქტურის შექმნამდე.
- II ეტაპი — სტრატეგია და სტანდარტები: ეროვნული AI სტრატეგიის შემუშავება სავალდებულო ძალის არმქონე ეთიკური სახელმძღვანელო პრინციპებთან ერთად — გამჭვირვალობის, ანგარიშვალდებულების, ადამიანის ზედამხედველობისა და სამართლიანობის სფეროებში.
- III ეტაპი — ინსტიტუტები: მმართველობის არქიტექტურის შექმნა პრაქტიკიდან გამომდინარე საჭიროებებზე დაყრდნობით — ვიდრე სტრუქტურები გამოცდილებამდე დაარსდეს.
- IV ეტაპი — სავალდებულო რეგულაცია: სამართლებრივი ჩარჩოების დანერგვა მხოლოდ პრაქტიკული გამოცდილების დაგროვების შემდეგ.
„რეგულაცია უნდა ასახავდეს მმართველობის სისტემის სიმწიფეს და არ უნდა წარმოადგენდეს მის საწყის წერტილს,“ — ნათქვამია ნაშრომში. სინგაპური, იაპონია, ისრაელი და ევროკავშირი დასახელებულია, როგორც თანდათანობითი, პრინციპებზე დამყარებული მიდგომის მოდელები.
AI-ის ბაზელინი საქართველოში
შეფასება ასახავს მნიშვნელოვან შეუსაბამობას: საქართველო მობილური ინტერნეტის სიჩქარით მსოფლიოში მე-15 ადგილს იკავებს, მაგრამ AI-კვლევების გამოქვეყნების მაჩვენებელი — 1.1 პუბლიკაცია ერთ მილიონ მოსახლეზე 2024 წელს — ევროკავშირის 29.8-ის საშუალოს ოცდაცხრა-ჯერ ჩამორჩება. ბიზნეს-სექტორში AI-ს მხოლოდ 2.2% კომპანია იყენებს, ხოლო ქვეყანაში დაახლოებით 30 აქტიური AI-სტარტაპი მოქმედებს.
2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი 2026–2029 წლებში AI-კვლევებზე 18.4 მილიონ დოლარს გამოყოფს. ეს სახსრები განკუთვნილია ეროვნული AI-კვლევისა და კომპეტენციის ცენტრის დასაარსებლად, ინფრასტრუქტურისა და ნიჭის განვითარების ინიციატივებისთვის. საქართველომ ასევე მიუერთდა ევროპის საბჭოს ხელოვნური ინტელექტის ჩარჩო-კონვენციას, რაც მომავალი მმართველობის სამართლებრივ საფუძველს ქმნის.