კალიფორნიის უნივერსიტეტის სან-დიეგოს (UC San Diego) ქირურგებმა დისტანციურად მართვადი ჰუმანოიდური რობოტების დახმარებით პირველად ჩაატარეს ცოცხალი ქირურგიული ოპერაცია — ამის შესახებ 2026 წლის 8 ივლისს ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებულ კვლევაშია აღწერილი.
ორი გუნდი, ორი მიდგომა
პრეკლინიკურ კვლევაში, რომელიც არაპრიმატულ, დიდი ზომის ცხოველებზე ჩატარდა, ხუთფუტიანმა და 60-გირვანქიანმა ჰუმანოიდურმა რობოტმა, სახელად “Surgie”, ორ განსხვავებულ სცენარში ჩაატარა ნაღვლის ბუშტის მინიმალურად ინვაზიური ამოკვეთა — ერთხელ ადამიანი ქირურგის დისტანციური დახმარებით, მეორედ კი ორი რობოტის ერთობლივი მუშაობით. ორივე ოპერაცია, მკვლევართა თქმით, წარმატებით დასრულდა. კვლევას ხელმძღვანელობდნენ მაიკლ იპი, UC San Diego-ს ელექტროტექნიკისა და კომპიუტერული ინჟინერიის დეპარტამენტიდან, და დოქტორი შანგლეი ლიუ, უნივერსიტეტის სამედიცინო სკოლიდან.
უფრო მსუბუქი და იაფი ალტერნატივა
დღეს არსებული სპეციალიზებული ქირურგიული რობოტული სისტემები დაახლოებით 1,800 გირვანქას იწონის და მოითხოვს მნიშვნელოვან სივრცესა და ინფრასტრუქტურას საოპერაციო ოთახში. კვლევაში გამოყენებული ჰუმანოიდური პლატფორმა ამაზე მნიშვნელოვნად მსუბუქია, არასპეციალიზებული (ზოგადი დანიშნულების) და პრინციპში დისტანციურადაც შეიძლება იმართებოდეს. “დისტანციურად მართვადი ჰუმანოიდური რობოტის მიერ ჩატარებული ოპერაცია ისეთივე ზუსტია, როგორც სპეციალიზებული ქირურგიული რობოტული სისტემით ჩატარებული,” — განაცხადა ლიუმ და დაამატა, რომ ეს „ფასის და საოპერაციო ოთახის სივრცის მხოლოდ მცირე ნაწილს“ მოითხოვს.
სისტემა ჯერჯერობით არსებულის პირდაპირი შემცვლელი არ არის: პროცედურების დროს საჭირო გახდა მისი გადაკალიბრება, დრო მეტი დასჭირდა არსებულ სპეციალიზებულ სისტემებთან შედარებით, ხოლო ქირურგის მოძრაობასა და რობოტის რეაქციას შორის დაყოვნება კვლავ გამოწვევად რჩება, — აღნიშნავენ მკვლევარები.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
იპის თქმით, მიზანი იმ ადგილებზე ქირურგიულ დახმარებაზე წვდომის გაზრდაა, სადაც სპეციალიზებული აღჭურვილობა ან ქირურგები არ არის ხელმისაწვდომი. “დისტანციურად მართვად და ავტონომიურ ჰუმანოიდურ რობოტებს რეალური პოტენციალი აქვთ, გააფართოონ წვდომა კრიტიკულ ოპერაციებზე, რომლებზეც პაციენტებს სხვაგვარად წვდომა არ ექნებოდათ,” — თქვა მან. “ეს დაეხმარება ჯანდაცვის კრიზისის დაძლევას არა მხოლოდ აშშ-ში, არამედ მთელს მსოფლიოშიც.” გუნდის შემდეგი ნაბიჯი, იპის თქმით, ნახევრად ავტონომიური ქირურგიული ასისტენტის შექმნაა.