ილინოისის გუბერნატორმა ჯეი ბი პრიცკერმა 2026 წლის 6 ივლისს ხელი მოაწერა კანონს — Artificial Intelligence Safety Measures Act (SB 315) — რომლის მიხედვითაც ილინოისი გახდა აშშ-ის პირველი შტატი, სადაც უმსხვილესი AI სისტემების უსაფრთხოების პრაქტიკის დამოუკიდებელი, მესამე მხარის აუდიტი სავალდებულოა.
რას მოითხოვს კანონი
კანონი ეხება ე.წ. „ფრონტიერ დეველოპერებს“ — კომპანიებს, რომელთა წლიური შემოსავალი 500 მილიონ დოლარს აღემატება და რომლებიც მოდელებს უჩვეულოდ დიდი გამოთვლითი სიმძლავრით ავარჯიშებენ, კანონის ტექსტის მიხედვით. ილინოისის გენერალური პროკურორის ოფისის ცნობით, ამ კრიტერიუმებს დაახლოებით ათეული კომპანია აკმაყოფილებს — მათ შორის OpenAI, Anthropic, Google DeepMind, Meta და xAI — რომლებიც ვალდებულნი იქნებიან ყოველწლიურად გამოაქვეყნონ და განაახლონ უსაფრთხოების ჩარჩო, სადაც გაშუქებული იქნება კატასტროფული რისკის შეფასება, კიბერუსაფრთხოება და მესამე მხარის შეფასებები.
დეველოპერებმა ასევე უნდა წარადგინონ გამჭვირვალობის ანგარიშები ახალი ან არსებითად განახლებული ფრონტიერ მოდელის გამოშვებამდე და შეატყობინონ გენერალურ პროკურორს სერიოზული უსაფრთხოების ინციდენტების შესახებ 72 საათის განმავლობაში — ან 24 საათში, თუ სიკვდილის ან დაზიანების რისკი გარდაუვალია. ვალდებულებების შეუსრულებლობისთვის კომპანიებს სამოქალაქო ჯარიმა ემუქრებათ — პირველი დარღვევისთვის 1 მილიონ დოლარამდე, განმეორებითისთვის კი 3 მილიონ დოლარამდე. კანონი ასევე ქმნის კონფიდენციალურ საანგარიშო არხებს და იცავს იმ თანამშრომლებს, რომლებიც კომპანიის შიგნით AI-ის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ პრობლემებზე მიუთითებენ.
რატომ ახლა
პრიცკერის ადმინისტრაციამ კანონის მიღების მოტივად რეალურ ინციდენტებზე მიუთითა — მათ შორის AI-სთან დაკავშირებულ მასობრივ სროლასა და მუნიციპალური წყალმომარაგებისა და დრენაჟის სისტემებზე თავდასხმებზე, Capitol News Illinois-ის ცნობით. „შტატებს პასუხისმგებლობა აკისრიათ, დაიცვან ხალხი AI-ის საფრთხეებისგან და ამავდროულად გამოიყენონ მისი უნიკალური პოტენციალი,“ — განაცხადა პრიცკერმა.
კანონს მხარი დაუჭირეს OpenAI-მ და Anthropic-მა, ხოლო სავაჭრო ასოციაცია TechNet-მა აღნიშნა, რომ ის „ძალიან სუბიექტურ შეფასებებს“ მოითხოვს ეროვნული სტანდარტების არარსებობის პირობებში. კანონი ორპარტიული მხარდაჭერით იქნა მიღებული და ძალაში 2027 წლის 1 იანვრიდან შევა.
განსხვავებული გზა კოლორადოსთან შედარებით
ილინოისის მიდგომა განსხვავდება კოლორადოსგან, რომელმაც ორი წელი გამოსცადა ევროკავშირის მოდელზე აგებული AI კანონი, სანამ გუბერნატორმა ჯარედ პოლისმა 2026 წლის მაისში მისი შემცვლელი, უფრო ვიწრო კანონი არ ხელმოაწერა — რომელიც ზრუნვის ვალდებულებისა და რისკის მართვის მოთხოვნების ნაცვლად გამჭვირვალობაზე დაფუძნებულ ჩარჩოს ამკვიდრებს, Norton Rose Fulbright-ის ანალიზის მიხედვით.